ÜLKEDE SU BARIŞI DÜNYADA SU BARIŞI 

Genel

Su Tahsislerinde Mevcut İşleyiş ve Akım Ölçümlerinin Önemi

Dursun YILDIZ İnş. Müh .DSİ Eski Yöneticisi 4 Ekim 2015   Giriş Su tahsisleri ve su kullanım izinleri havza planlamasında  ve yönetimindeki en önemli konulardan biridir.Bu nedenle su tahsislerinde bilimsel yaklaşımların uygulanması ve tahislerin tek merkezden aynı  kriterlere göre yapılması önem taşır. Ancak su tahsisleri Belediyeler,İl Özel İdareleri gibi çeşitli kamu kurumları tarafından  yasa ve yönetmeliklerin yorumlarına bağlı olarak değişik şekillerde yapılmaktadır. Uygulamalardaki bu farklılıklar miktar ve kalite olarak amaca uygun olmayan izinlerin verilmesine neden olabilmekte ve su kaynaklarının  planlı ve verimli yönetimini zora sokmaktadır. Mevcut uygulama ile bazı Kurumlar verdikleri izinleri DSİ’ye bilgi vermediklerinden, tahsis/su kullanım izinlerine ilişkin çakışmalar bulunabilmekte ve gerçekleştirilecek projelere ilişkin sorunların yaşanması kaçınılmaz olabilmektedir. Bu nedenlerle su tahsisi konusundaki farklı uygulamaların hızla tek merkezde toplanması ve tahsislerin bilimsel kriterlere göre , olabildiğince uzun ve  güvenilir ölçümlere dayanacak şekilde gerçekleştirilmesi büyük önem ve öncelik taşımaktadır. DSİ’deki Su Tahsisi Faaliyetleri 6200 sayılı DSİ Kanunun 4 üncü maddesinde (Değişik madde 11/10/2011-KHK/662/51. Maddesi) yapılan değişiklik sonucunda, DSİ Etüt ve Plan Dairesi Başkanlığı; DSİ Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı olarak yeniden adlandırılıp bu başkanlığa bağlı ‘’Tahsisler ve Su Sicili Şube Müdürlüğü’’ kurulmuştur.Bu şube müdürlüğüne;
  1. Yerüstü su kaynaklarının  farklı maksatlarla  ilgili birimlerin görüşü alınarak tahsislerini yapmak, protokol tanzim etmek, belgelerini düzenlemek ve havza-alt havza sınırlarını dikkate alarak su sicilini tutmak ,
  2. Yapılan tahsislerin usulüne göre kullanılıp kullanılmadığını denetlemek/ denetlettirmek ,
  3. Bölge Müdürlüklerindeki  ilgili ünitelere  gerekli teknik bilgi yardımı yapmak  ve konuyla ilgili hizmet içi eğitim vermek,
görevleri verilmiş olup bu birim bu konudaki   çalışmalarını sürdürmektedir.   DSİ Genel Müdürlüğü bu konudaki çalışmalarını hızlandırmış ve yeni şube müdürlüğünün görevlerinden 3. Madde kapsamında  15-17 Nisan 2013 tarihleri arasında 1.Tahsisler ve Su Sicili Çalıştayı düzenlemiştir. Çalıştay sonuçlarından çıkan kararlar neticesinde;  81 Valiliğe, (bilgi maksatlı olarak da Bölge Müdürlüklerine  ve Merkez Teşkilatımızdaki Başkanlıklara),  Su Tahsisi / Kullanım İzinlerinde Ortak Belirlenmesi Gereken Yola göre  işlem yapılması gerektiği belirtilmiştir. 222 DSİ Genel Müdürlüğünde Su tahsislerinin CBS ortamında işlenmesi ve veri akışının güncellenmesi için , CBS’den veri girişini sağlayacak altyapı çalışmaları yapılmıştır.Bu çalışmalar su tahsislerinde veri tabanının oluşturulması, noktasal konumları ve alansal dağılımları ile tahsislerin görsel ve teknik olarak ortaya konmasını sağlayacaktır. Bu şube müdürlüğünde Bölge, Havza, İl ve İlçe, Su Kaynağı  bölümleri üzerinden sorgulama yapılabilecek bir Su Tahsisi Programı  altyapısı kurulmuş ve işletilmektedir.Böylece su tahsislerinde  teknik ve idari hataların oluşması engellenmesi ve  su tahsis taleplerinin kısa zaman içerisinde sonuçlandırılması amaçlanmıştır. Bu program altyapısı ile DSİ Su Sicili tutma ve raporlama işlevini de yerine getirmektedir. 223 Su Tahsislerinde  Rasatların Önemi Bir su kaynağından ne kadar suyun ne amaçla tahsis edilebileceğine karar verilebilmesi için, öncelikle suyun miktarını ve zamansal değişimini ortaya koyacak ölçümlerin mutlaka yapılması gerekmektedir.DSİ, 1659  noktada Akım ve Göl Gözlem İstasyonları ile yüzey sularını izlemektedir. Ancak bu noktalar  su tahsisi istenen yerlerin hepsi için yeterli olmayabilir. 1 Tahsis istenen noktadaki suyun miktarı ve suyun zamansal dağılımı üzerine karar verilemiyor ise, o noktada su potansiyelini belirleyecek sürelerde ölçümlerin yapılması gerekli görülmektedir.  Kaynaklardan su tahsis istenmesi durumunda ise, kaynağın baz akımını ortaya koyacak ölçümlerin yapılması gereklidir.Ayrıca, su tahsis taleplerinde; suyun kalite olarak kullanım amacına uygun olup olmadığının tespit edilmesi gereklidir. DSİ-su veri tabanı’nın  rasatlar modülünde  Akarsu seviye ve debisi,Göl (doğal ve baraj) seviyesi,Hava sıcaklığı, Yağış ve Buharlaşma ,Rüsubat (Sediment) miktarı,Kar derinliği – Kar su eşdeğeri veri serileri mevcuttur.Bunlar su tahsisi için talep edilen Hidroloji Raporunda yararlanılabilecek verilerdir. Suyun Yönetimi  Su Tahsisi İle Başlar Tahsis ya da kullanım izni sadece bir prosedür işlemi olarak görülmemelidir. Bu nedenle her türlü kullanıma verilecek olan suyun bilinen nicelik ve nitelik değerleri üzerinden işlem tesis edilmelidir.Çünkü havza ölçeğinde suyun yönetimi su tahsisi ile başlayan çok uzun ve karmaşık bir süreçtir.  Bu nedenle suyun havza yönetim planı çerçevesinde hakkaniyetli bir şekilde  sektörel tahsisi  için öncelikle suyun miktarının, kalitesinin ve değişimlerinin ölçümlere bağlı olarak belirlenmesi gereklidir. Su tahsisinin ya da kullanım izinlerinin etkin şekilde planlanması öncelikle buna bağlıdır. Su Tahsisi ya da kullanım izni, verilen izinlerin izlenmesini  ve denetlenmesini de gerekli kılar  Bu izinlerin denetlenmesi ve yönetilebilmesi için, su ile ilgili bütün verilerin girdisinin yapıldığı güçlü bir Coğrafi Bilgi Sitemine ihtiyaç vardır. Suya bağlı işlerde güvenilir su miktarının belirlenmesi ve tesislerin güvenli suya göre planlanması ya da plan değişikliklerinin güvenli suya göre düzenlenmesi hem su yönetimi hem de tesisin verimli olarak işletilmesi için gereklidir. Türkiye’de suların korunması ve su yönetimine ilişkin genel esas ve usûlleri ortaya koyan ulusal bir su kanunu,  tasarısı hazır olmasına  rağmen uzun zamandır yasalaşmamıştır.Diğer taraftan su konusunda yetkili ve görevli kurum ve kuruluşlar bakımından, parçalı ve çok başlı bir yapının halen devam ettiği görülmektedir.Su Yönetiminin  özellikle su tahsisleri konusunda   bütünleşik  bir yapıya olan ihtiyacı gün geçtikçe artmaktadır. Su tahsislerinin havza planlaması ve havza yönetiminin en önemli unsurlarından biri  olduğu dikkate alınırsa bu konuda en etkili yapının hızla kurulmasına olan ihtiyaç ortaya çıkar.   Kaynaklar DSİ  2013 1. Tahsisler ve Su Sicili Çalıştayı Sonuç Raporu. DSİ Etlik Tesisleri Ankara  15-17 Nisan 2013
Yorumlarınızı Bizimle Paylaşın

Sadece üyelerimiz yorum yapabilir, hemen ücretsiz üye olmak için Tıklayın

(E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır)
Yorumu Gönder
Henüz Yorum Yapılmamış