"Dünyada herkese yetecek kadar kaynak var, ancak herkesin hırsını karşılamaya yetecek kadar değil."  Mahatma GANDİ

Genel

Doğu Akdeniz'deki Enerji Oyununun Yeni Kuralları

  65 Dursun YILDIZ 14. 09.2014    Doğu Akdeniz kan ve savaşlarla dolu tarihinde jeostratejik öneminin bu denli arttığı bir dönem yaşamadı. Bölgede son dönemde  başlayan hareket bölgenin geleceğinin daha da hareketli olacağını gösteriyor. Ağustos 2014 de ABD Dışişleri Bakanlığı`nın enerjiden sorumlu müsteşar yardımcısı Amos Hochstein, Atina`da yayımlanan Ethnos gazetesine verdiği demeçte,  Ada ve çevresinde yeni enerji keşiflerinin bölgedeki birçok ülke açısından oyunun kurallarının değiştiği anlamına geldiğini ifade etmişti. Hochstein, bunun doğru şekilde değerlendirilmesi halinde işbirliğinin güçlendirilmesinde katalizör işlevi görebileceğini vurguladı. Buradan alınması  gereken mesaj,Doğu Akdeniz'de oyunun kurallarının değiştiği ve  ülkelerinin pastadan pay alabilmesi için  bölgede uyumlu bir politika sürdürmelerinin gerekli olduğudur. akdenizkapakyenison1 ABD : Rumların Hakkı   Var  ve Doğalgaz Çözümü Teşvik Eder. ABD  Hochstein in ağzından  “Kıbrıs Cumhuriyeti`nin (Rum yönetiminin) kendisine ait Münhasır Ekonomik Bölgelerdeki (MEB) kaynaklarını değerlendirme hakkı” bulunduğu görüşünde olduğunu ifade etti. Ancak ABD  bu kaynakların değerlendirilmesinden elde edilecek gelirin "toplu bir çözüm çerçevesinde" tüm Kıbrıslılara orantılı bir şekilde dağılması gerektiğini de düşünüyor. ABD esas olarak  bölgede ortaya çıkan ekonomik yararların Ada`daki sorunun çözümünde teşvik edici rol oynayabileceği görüşünde. Aslında Bölgedeki ekonomik faydanın önemli  bir bölümü de ulusötesi şirketler tarafından alınacak .Bu nedenle bölgede stabiliteye olan ihtiyaç artıyor ve bu da ABD'nin ağzından  taraflara gerginliğin artmasına neden olacak hareketlerden kaçınmaları çağrısı şeklinde ortaya çıkıyor. Hochstein “Hidrokarbon yataklarının  karşılıklı çekişmelerle değil, ortaklık kapsamında değerlendirmesi büyük önem taşıyor. Bu, her kaynağın tarafların azami yararına değerlendirilmesine yol açacaktır.” diyerek bu görüşü perçinliyor. Yeni Enerji Merkezinin Anahtarı:  Kıbrıs Kıbrıs`ın, Doğu Akdeniz`in önemli bir enerji merkezine dönüşmesinde anahtar rol oynayabileceği gerçeği artık herkes tarafından kabul ediliyor.ABD bunun yanısıra Kıbrıs`ın bölgede gittikçe yükselen  liderlik rolünü de kapsadığını belirtiyor.Çünkü  Enerjide güvenlik  ve ikmal yollarındaki çeşitlilik  ABD`nin dış politikasının sabit hedefidir. ABD Bölgeyle İlgileniyor ve Nefes Kesici Anlar Yaşıyor. Kıbrıs`ta ve Doğu Akdeniz`de enerji güvenliğinin arttırılması ve iyi bir pazar oluşturarak istikrarın sağlanması çabalarının ABD`nin çıkarına olduğunu ifade eden Hochstein şu ifadeleri kullandı: “Doğu Akdeniz`de nefes kesici anlar yaşıyoruz. ABD, bölgenin güvenliği, istikrarı ve ekonomik kalkınmasıyla ilgileniyor. Kıyı ülkeleri içerisinde Kıbrıs, İsrail, Türkiye, Yunanistan, Mısır ve Lübnan gibi ortaklarımız ve müttefiklerimiz bulunuyor. Genel olarak Avrupalı ortaklarımızın ve müttefiklerimizin enerji kaynaklarının ve taşınma yollarındaki çeşitliliğin sağlanmasına ilişkin çabalarını desteklemeye devam edeceğiz.” Resim2 Doğu Akdeniz'de Yeni  Soft Power  Hareketleri ABD 'nin tesbitindeki gibi Doğu Akdeniz'deki ekonomik faydalar ve bunun uluslararası sisteme kalacak olan büyük bölümü ,bölgede stabiliteyi   bozacak olan girişimlerin engellenmesi ve ülkelerin bir araya gelmesinin teşvik edilmesini gerektiriyor. Bu  ilişkilerin  artmaya başladığı görülüyor. Bu yılın  Temmuz  ayında İsrail açıklarındaki gaz sahalarını işleten Noble-Delek ortaklığı, Leviathan sahasından çıkacak gazı Mısır’a sevk ederek, İngiliz BG gruba satmak için niyet mektubu imzaladı. İsrail gazı doğrudan Mısır’daki gaz sıkıntısı nedeniyle zor günler yaşıyan BG’nin Idku’daki sıvılaştırılmış  doğalgaz (LNG) tesisine taşıyacak. Bu gelişme üzerine İsrail gazının ilk etapta Mısır’a gitmesi durumunda, Türkiye üzerinden geçmesi beklenen boru hattının   5 yıl gecikebileceği yorumları yapıldı.Bu durum 5 yıl içinde bölgede İsrail Türkiye ilişkilerinde gelişme beklentisi şeklinde de yorumlanabilir. Bundan 2 ay sonra  Eylül 2014'de  Mısır Petrol Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada, Mısır Petrol Kurulu’nun ülkenin batısında 11 petrol ve doğalgaz kuyusu açmak üzere ABD'nin Apache şirketiyle toplam 44 milyon dolar değerinde iki anlaşma imzalandığı belirtildi. Türkiye  de bölgedeki enerji denklemine elindeki su kartı ile girmeye çalışıyor.Yakında tamamlanacak olan Kıbrıs'a  su temini projesi'nin  bölgede istikrarın ve işbirliğinin sağlanması yönünde çok önemli etkisi olabilir. Geçen hafta Rumların yeni sondaj için  bölgeye gönderdiği  gemiyi   bir savaş gemimizin takibi, bizim bölgede bayrak göstermemiz ve varlığımızı hatırlatmamız  açısından soft power a karşı zorunlu hareketlerden birisidir. Bölgedeki oyunun küresel satranç hamleleri gözden kaçırılmamalıdır. Sonuç Yerine ABD'nin Kıbrıs sorununun çözümü için bölgede daha çok ağırlık koymaya başlaması bölgede hareketlenmenin süreceği anlamına geliyor. Doğu Akdeniz'de kıyısı olan Orta Doğu'nun yeni şekillenme sürecinden Doğu Akdeniz'in istikrarı da etkilenmektedir. Yeni Ortadoğu'nun  siyasal yapılanmasında ortaya çıkacak yeni ülkelerin Doğu Akdeniz'e kıyılarının olmasını  veya Doğu Akdeniz'e ulaşım koridorlarının bulunmasını önemseyecekleri açıktır. Bölge yeniden kurulurken yeni ülkelerin Doğu Akdeniz'e çıkacak bir  koridora sahip olmak istekleri yeni dizaynın en belirleyici noktası olacaktır.Doğu Akdeniz'e açılacak bir kürt koridoru ve kıyıda  bir Nusayri devleti uzak ihtimal değildir. Doğu Akdeniz'in doğu kıyısında halen yer alan devletlerden İsrail dışındakilerinin sınırları,  siyasi yapıları ve isimlerinin değişmesi sürpriz olmamalıdır.Çünkü  Ortadoğu'da esen değişim rüzgarı  o bölgeyi geçtikten sonra esas Doğu Akdeniz kıyısında en etkili şekilde ortaya çıkacaktır. Bu hızlanan gelişmeler Doğu Akdeniz Denklemini ve bu bölgedeki oyunun kurallarını değiştirmektedir. Doğu Akdeniz  20 Yüzyıl'da Soğuk Savaş döneminin güvenlik paradigmasını  aşmış ,yeni bir jeopolitik öneme sahip olmuştur.Bu bölge  aynı zamanda  son dönemde enerji alanına İsrail ,Güney Kıbrıs gibi yeni enerji oyuncusu ülkeler  eklemiştir. Yukarıda değindiğimiz   gelişmeler sonrasında bölgede oyunun kuralları değişmiş  bölgede istikrarın sürdürülmesi zorunlu hale gelmiştir.Doğu Akdeniz'in çatışma yoğun tarihi dikkate alındığında bunun gerçekleşebilmesi zor gözükse de bu gelişmeler bölgedeki kritik dengede istikrar süresini uzatabilir. Bunun en önemli nedeni Kuzey Irakta ve  bölgede çıkartılan petrol ve doğalgazın ilgili pazarlara en ucuz şekilde  ulaştırılmasının artık zorunlu duruma gelmesidir.  
Yorumlarınızı Bizimle Paylaşın

Sadece üyelerimiz yorum yapabilir, hemen ücretsiz üye olmak için Tıklayın

(E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır)
Yorumu Gönder
Henüz Yorum Yapılmamış

Ziyaretçi İstatistikleri

Aktif ziyaretçi sayısı: 7 Bugünkü ziyaretçi sayısı: 341 Toplam tekil ziyaretçi sayısı: 155117