ÜLKEDE SU BARIŞI DÜNYADA SU BARIŞI 

Genel

Su Politikalarında Cinsiyet Eşitliği -Filiz Balta

Su Politikalarında Cinsiyet Eşitliği: CEİD Deneyim Paylaşımı ve Yerel İzleme Platformlarının Rolü

Veriyle Değişim: 10 Aralık CEİD izler Toplantısından Su ve Eşitlik Mücadelesine

Filiz BALTA
Su Politikaları Derneği ( SPD)  Üyesi
Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı Derneği (KAPI)
Başkan Yard.

www.supolitikalaridernegi.org (mailto:filizbaltaa@gmail.com)

Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini İzleme Deneyiminden Su Politikalarına: YEİP ve YEEP’ler Üzerinden Adil ve Sürdürülebilir Bir Gelecek İnşası

11 ilden sivil toplum ve yerel yönetim temsilcileriyle CEİD’in Deneyim Paylaşımı Toplantısı için Ankara’daydık. Sunumlar, tartışmalar ve paylaşılan deneyimler umut vericiydi. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinden çevre adaletsizliğine, su politikalarındaki ataerkillikten siyasi temsildeki eksikliklere kadar her türlü eşitsizliğe karşı mücadelede, izleme ve değerlendirme vazgeçilmez.

Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği (CEİD), Türkiye’de toplumsal cinsiyet eşitliğini sistematik izleme misyonuyla hareket eden bağımsız bir sivil toplum örgütüdür. AB destekli CEİDizler Projesi kapsamında eğitimden istihdama, şiddetten siyasal katılıma, afet yönetiminden iklim değişikliğine kadar geniş alanlarda haritalama ve izleme raporları hazırlıyor; göstergeler geliştiriyor, yerel izleme platformları kuruyor. Başarıları arasında pilot illerde Yerel Eşitlik İzleme Platformları (YEİP)’nin oluşturulması, tematik raporlar, dijital veri portalları ve eğitimlerle kapasite artırımı yer alıyor. Bu çabalar, eşitsizlikleri veriyle ortaya koyarak politika değişikliğine katkı sağlıyor – izleme, eşitliğin temel taşıdır.

Toplantıda, izleme planlarından rapor oluşturma yöntemleri, nitel verinin derinlikli ve dönüştürücü gücü, nicel verinin tamamlayıcılığı (ying-yang benzetmesi) ve görsellerin cinsiyet eşitliği çerçevesinde analizi gibi konular ele alındı. Bu tartışmalar, YEİP’lerin yanı sıra Yerel Eşitlik Eylem Planları (YEEP)’nin önemini bir kez daha ortaya koydu.

YEİP’ler veri temelli izleme ve savunuculuk yaparken, YEEP’ler belediyeler ve yerel yönetimler tarafından katılımcı süreçlerle hazırlanan somut eylem yol haritalarıdır. CEİD’in rehberleriyle (örneğin "Yerel Eşitlik Eylem Planı Hazırlama Rehberi") desteklenen YEEP’ler, eşitliği kentsel hizmetlerden bütçeye entegre etmenin ötesinde, şiddet önleme, istihdam, sağlık, siyasal katılım, afet yönetimi ve iklim krizi gibi geniş alanlara yayar – kurumun TCE tutumunu ifade ederek kapsamlı strateji belgeleri olarak işlev görür.

Cinsiyete Duyarlı Su Bütçeleri ve Su Politikalarında Eşitlik

Her yerel yönetim Yerel Eşitlik Eylem Planı (YEEP) hazırlamalı; çünkü eşitlik günlük hayatta, kentsel hizmetlerden bütçeye, su politikalarından çevre yönetimine kadar yerelde başlar. Su politikalarındaki ataerkillik, kadınların su toplama, hijyen ve ev içi kullanım yükünü ağırlaştırır; kuraklık ve afetlerde erişim eşitsizliği artar. Cinsiyete duyarlı su bütçeleri, kaynakları kadınların önceliklerine göre dağıtır: Evlere yakın su noktaları, hijyen dostu tesisler gibi yatırımlar zaman tasarrufu ve ekonomik güçlenme sağlar. YEEP’ler kağıt üzerinde kalmamalı; düzenli izleme ve değerlendirmeyle uygulanmalıdır.

YEİP ve YEEP’ler burada kritik rol oynar: YEİP’lerde su/iklim göstergeleri (kadınların su erişimi, havza katılımı, kuraklık etkileri) izlenirken, YEEP’lerde belediyeler bu verilere dayalı somut eylemler geliştirir. Gaziantep, İzmir veya diğer pilot illerdeki gibi platformlara su temalı göstergeler ekleyerek “su adaleti”ni izleyebilir, raporlarla sadece cinsiyete duyarlı su bütçeleri talep etmekle yetinmeyiz; aynı zamanda kadınların su yönetim kurullarına eşit katılımını, kuraklık ve afet planlarında cinsiyet etkilerinin analizini, su altyapı yatırımlarında kadın istihdamını önceliklendirmeyi, hijyen ve sanitasyon hizmetlerinde ayrımcılığı önleyici politikaları ve veri toplama süreçlerinde kadınların sesinin duyulmasını da savunabiliriz. Uluslararası örneklerde (örneğin São Tomé and Príncipe’de ( Orta Afrika'da, Gine Körfezi'nde yer alan bir ada ülkesi - küçük bir ada ülkesi ama sürdürülebilir kalkınma ve cinsiyet eşitliği alanında ilham verici uygulamalarıyla örnek gösteriliyor) su ve sanitasyon sektörüne cinsiyet işaretleyicileri –yani bütçe kalemlerinde cinsiyet eşitliği önceliklerini ve göstergelerini belirleme– eklenmesi veya Uganda’da su stratejilerine kadın odaklı yaklaşımlar getirilmesi) görüldüğü gibi, bu talepler kaynakların daha adil dağılımını ve kadınların güçlenmesini sağlar.

Geliştirme Önerileri ve Katılım Çağrısı

YEİP/YEEP’lerle iklim, çevre ve su odaklı sivil toplum oluşumları işbirliği yapabilir: Ortak atölyelerle “cinsiyet duyarlı havza izleme ve eylem planları” hazırlanabilir, genç kadınlar su liderliğine güçlendirilebilir (Act4EcoGender projesinden ilhamla- Çiğli Belediyesi örneği ).

Herkes Katkı Sunabilir

CEİD’in raporlarını ve veri portalını inceleyerek başlayın, yerel platformlara katılın, verileri paylaşın ve talep edin. Gerçek verilerin sistematik işlenmesi ve değerlendirilmesini herkesin talep etmesi, adaletin ve eşitliğin en güçlü güvencesidir.

CEİD’in izleme rehberleri, sunumları, tematik raporları ve çözüm odaklı çalışmaları çoğaltılırsa, su politikalarından çevre yönetimine kadar her alanda toplumsal cinsiyet eşitliği kalıcı bir şekilde yerleşir – çünkü somut veri ve eylem, değişimin gerçek anahtarıdır.

Veri Konuşsun, Kadınlar Yön Versin: Adil Su, Adil Gelecek!

Filiz BALTA
Su Politikaları Derneği ( SPD) Üyesi
Küresel Eşitlik ve Kapsayıcılık Ağı Derneği (KAPI)
Başkan Yard.
www.supolitikalaridernegi.org (mailto:filizbaltaa@gmail.com)

Yorumlarınızı Bizimle Paylaşın

Sadece üyelerimiz yorum yapabilir, hemen ücretsiz üye olmak için Tıklayın

(E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır)
Yorumu Gönder
Henüz Yorum Yapılmamış