ÜLKEDE SU BARIŞI DÜNYADA SU BARIŞI 

Genel

Yeni Filistin Planı ABD’de Hazırlandı , İsrail Gazze’yi Tam İşgale Başladı

Yeni Filistin Planı ABD’de Hazırlandı , İsrail Gazze’yi Tam İşgale Başladı

Dursun Yıldız

Direktör

Hidropolitik Akademi

İsrail’in Gazze’yi  tam işgal  kararı öncesinde ABD ‘de RAND Corporation, “Yeni Filistin İçin Mekansal Vizyon” Raporu hazırlamıştı. Bugünlerde İsrail Gazze Şehri'ni işgal planını uygulamaya başladı. Filistinliler şehri terk ediyor. İsrail, uluslararası tepkilere rağmen Gazze Şehri'nin tamamını ele geçirme planını uygulamaya devam ediyor.

Gazze Şehri'ni işgal planı bu  ay başında İsrail Güvenlik Kabinesi'nde kabul edilmişti. Savunma Bakanı İsrael Katz'ın 19 Ağustos'ta onayladığı saldırı planının hafta sonundan önce kabineye sunulması bekleniyor. Bu arada İsrail planın uygulanmasına yönelik adımları atmayı sürdürüyor. İsrail, aktif görevdeki personeli operasyona kaydırabilmek için 60 bin yedek askeri Eylül ayı başından itibaren göreve çağırdı. İsrail’in ABD ile birlikte sürdürdüğü Yeni Ortadoğu’nun Dizaynı  politikası  içinde Filistin’in Batı Şeria ve Gazze Şeridi için  yapılacaklar da yer alıyor. Bu kapsamda İsrail hem Batı Şeria’da hem de Gazze Şeridinde planlarını uygulamaya koymuştur.

İsrail hem Gazze Şeridi hem de Batı Şeria’da atakta:  'Filistin devleti fikrini gömüyoruz'

İbrahim Anlaşmaları ile başlatılan sürecin bölgede devam etmesi bekleniyor. Ayrıca Yeni Filistin için de adımlar atılmaya balandı. İki hafta önce  İsrail Batı Şeria'yı ikiye bölen yerleşim planını onayladı.

İsrail merkezli yerleşim karşıtı "Peace Now"  kuruluşuna göre Batış Şeria ve Doğu Kudüs'te 160 yerleşimde yaklaşık 700 bin İsrailli yerleşimci yaşıyor.Bu projeyle Doğu Kudüs ve Batı Şeria arasında kalan alana 3400 konut yapılması öngörülüyor. İsrail ‘in Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Batı Şeria'da gerçekleşecek projenin "Filistin devleti fikrini gömeceğini" söylemişti. Tartışmalı plan, işgal altındaki Doğu Kudüs'ü fiilen Batı Şeria'dan koparacağı gerekçesiyle on yıllardır rafa kaldırılmıştı

Bu açıklama Gazze'de ateşkes ilan edilmemesi durumunda Eylül'de düzenlenecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda Filistin'i resmen tanıyacaklarını duyuran bir dizi Batı ülkesin e karşı bir pozisyon oluşturma amacı taşıyor.

Türk Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada "Batı Şeria ile Doğu Kudüs'ü fiilen birbirinden ayıracak olan bu adım, uluslararası hukuku ve Birleşmiş Milletler kararlarını hiçe saymakta; Filistin Devleti'nin toprak bütünlüğünü, iki devletli çözüm zeminini ve kalıcı barış umutlarını hedef almaktadır" denildi. Bu açıklama,  Filistin için durumun ciddiyetini açıkça ortaya koymaktadır.

Birçok ülke ve uluslararası kamuoyu tarafından soykırım, yerinden etme ve ilhak suçları  ile suçlanan İsrail Batı Şeria için bu adımı atarken bir yandan da  Gazze’de başlattığı soykırımı sürdürme ve bölgeyi  işgal kararı aldı. Bu kararlar İsrail’in  soykırıma dayalı yol haritasını uygulamada ABD destekli ısrarlı tavrını sürdüreceğini ortaya koymaktadır.

İsrail tepkilere aldırmadan ilerliyor !

İsrail’in kabul ettiği  plana göre Gazze Şehri'ndeki yüz binlerce Filistinli'ye burayı terk etmeleri emri verilerek Gazze Şeridi'nin güneyindeki bölgelere gönderilmesi bekleniyor.Zaten BM’nin  son basın açıklamasında  Gazze’de İsrail’in saldırıları nedeniyle zorla yerinden edilmelerin arttığı ve  12-20 Ağustos arasında Gazze Şeridi genelinde 17 bine yakın yeni yerinden edilme hareketinin kaydedildiği belirtilmiştir. Bu göçle birlikte  Gazze'de zorla yerinden edilenlerin sayısı 796 binin üzerine çıkmıştır.

İsrail’in yeni işgal planı ile bu iç göç çok daha büyük bir nüfusu yerinden edecektir. Gazzelilerin  yaklaşık yüzde 86’sı İsrail’in tahliye uyarısı yaptığı bölgelerde yaşamaktadır. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, planın "iki halk için de felaketle sonuçlanabilecek ve tüm bölgeyi kalıcı bir savaş döngüsüne sürükleme riski olan" bir adım olduğu uyarısını yapmıştır.

Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) "yerinden edilmelerin ve çatışmaların daha da artmasının, Gazze'nin halihazırda felaketi yaşayan 2,1 milyonluk nüfusunu daha da zora sokacağını" vurgulamıştır. Ancak artan tepkiler, Hamas’ın anlaşmayı kabul etmesi dahi İsrail’i bu planlanmış yol haritasını uygulamaktan uzaklaştırmamaktadır.

7 Ekim 2023’ten bu yana ne oldu

Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail'e düzenlediği saldırılarda yaklaşık 1200 kişi hayatını kaybetmiş, 251 kişi de rehin alınmıştı. Ardından İsrail'in başlattığı saldırılarda 62 binden fazla Filistinli hayatını kaybetmiştir.. Soykırıma dönüşen İsrail saldırılarını durdurmak için Türkiye tarafından başlatılan ve bazı ülkelerin de katıldığı tüm diplomatik girişimler sonuçsuz kalmıştır.

Gazze Şeridi İşgali Planı

İsrail hükümeti geçen ay Hamas ile dolaylı olarak yapılan ateşkes ve rehinelerin serbest bırakılması görüşmelerinin sonuçsuz kalması sonrası, tüm Gazze Şeridi'ni işgal etmeyi hedeflediklerini paylaşmıştır. Hamas hafta başında, Mısır ve Katar'ın önerdiği son ateşkes teklifini kabul ettiğini açıklamış, ancak İsrailli yetkililer "tüm rehinelerin tek seferde serbest bırakılması" koşulunu yenileyerek  ateşkes teklifine resmi bir yanıt vermemiştir.

Saldırılarda hayatını kaybedenlerin yanında, İsrail'in yardım girişlerini büyük ölçüde kısıtlaması nedeniyle Gazze'de ciddi bir açlık ve susuzluk  da yaşanmaktadır. Yarıya yakını çocuk olmak üzere 260'tan fazla Filistinli de açlık ve susuzluk  nedeniyle hayatını kaybetmiştir.

 

Yeni Filistin Planı ABD’de Hazırlandı

ABD’de  kendisini araştırma ve analiz yoluyla politika ve karar alma süreçlerini iyileştirmeye yardımcı olan kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak tanımlayan RAND COOPERATION  “Filistin İçin Mekansal Bir Vizyon,  Şimdi Başlayabilecek Uzun Vadeli Bir Plan”  başlıklı bir rapor hazırlanmıştır. .RAND Corporation, görevlerini “politika yapıcıların mevcut en iyi bilgilere dayanan kararlar almalarına yardımcı olmak”  olarak tanımlamaktadır.

Raporu hazırlayan bu “düşünce” kuruluşunun gelir kaynaklarına bakıldığında gelirlerinin % 85‘lik kısmının devlet kuruluşları (ABD Savunma, Sağlık, İç Güvenlik Bakanlığı, Kara Kuvvetleri ve Hava Kuvvetleri, Eyalet ve Hükümet Kuruluşları)  tarafından sağlandığı görülmekte olup buna göre raporların esas hazırlanma gerekçesinin bu kurumların talebine istinaden olduğu anlaşılmaktadır

8 Nisan 2025 tarihinde yayınlanan  raporda Batı Şeria ve Gazze'de mekansal planlama, altyapı ve kaynak yönetimi ele alınarak yeni Filistin’de  günlük yaşamın nasıl iyileştirebileceğine dair bir vizyon sunulduğu ileri sürülmektedir.

Raporda sözü  edilen bu Vizyon, altı sektörü (yönetim, çevre, şehirler, ulaşım, enerji ve su), yaklaşık 200 projeyi ve altı  bölgedeki  planları (Nablus, Eriha, El Halil, Gazze Şehri, Kuzey Ürdün Vadisi ve Doğu Kudüs) kapsamaktadır.

Rapordaki Temel Bulgular

Batı Şeria ve Gazze için geliştirilen  mekansal vizyon, altı sektörde yapılacak çalışmalardan oluşmakta  ve aşağıdaki konuları kapsamaktadır

  1. Yönetim, altyapı planlaması üzerinde karar alma yetkisini kapsar. Yargı yetkisi, idari denetim, güvenlik, sınırlar ve arazi mülkiyeti hususlarını içerir.
  2. Çevre, temiz su ve araziye odaklanır. Çevresel olarak etkin havza yönetimi ve katı atık yönetiminin yanı sıra moloz ve patlamamış mühimmatın azaltılmasını içerir.
  3. Şehirler, şehirlerin beklenen nüfus artışını taşıma kapasitesi ile  ekonomik altyapı ve kurumsal yapıları kapsar,
  4. Ulaşım, ağır ve hafif raylı sistem, iyileştirilmiş yollar, bir havaalanı ve deniz limanlarını içerir. Filistin içinde bağlantı kolaylığı ve seyahat ve ticaret için diğer ülkelerle bağlantı kolaylığı içerir.
  5. Su, sürdürülebilir su kaynakları, atık su altyapısı ve  su temini yöntemlerini içerir.
  6. Enerji, enerji kaynaklarını, dağıtımı ve finansal sürdürülebilirliğini içerir.

Raporda  Yeni Filistin için  hem kısa vadede başlayabileceğine inanılan projeler  hem de daha uzun vadeli, daha iddialı projeler yer almaktadır.

Sonuç: Rapor Trump Yönetiminin Siyasi ve Ticari Yol Haritasıdır.

 RAND Corperation tarafından hazırlanan  bu  rapor, Filistin’i İsrail ile birlikte yeniden dizayn etmeye karar veren Trump Yönetiminin siyasi ve ticari yol haritası olarak ele alınabilir.

Raporda” Dünya, İsrail-Filistin çatışmasına acilen bir çözüm bulmalıdır. Uzun vadeli bir siyasi çözüme doğru ilerlemeye paralel olarak, barış ve refah için diğer vazgeçilmez adımlar arasında altyapı planlaması ve ekonomik kalkınma da yer almaktadır. “ denmektedir. Bu raporda Batı Şeria ve Gazze'de mekânsal planlama, altyapı ve kaynak yönetiminin önemine dikkat çekilmektedir. Raporun gelecekteki bir Filistin devletinin evrimini desteklerken Filistinlilerin günlük yaşamlarını nasıl iyileştirebileceğine dair bir vizyon sunmakta olduğu iddia edilmektedir.  

Raporda  siyasi bir çözüm olmasa bile yerel düzeyde hemen başlayabilecek hızlı kazançlı projelerin yanı sıra, bölgesel anlaşmalar gerektirecek uzun vadeli, stratejik altyapı yatırımları önerilmektedir

Bu projelerin, zamanla kademeli olarak, gelecekteki bir devletin temel altyapısını oluşturabileceği ileri sürülmektedir.  Bu raporun amacının , diplomasi ve ekonomik kalkınmaya yardımcı olmak için bütünleşik ve teknik bir yaklaşım sunarak diyalog ve rasyonel planlama için bir araç sağlamak olduğu iddia edilmektedir.

Yukarıda sözü edilen tüm açıklamalar Raporun ,ABD destekli İsrail ‘in  bölgedeki siyasi ve ticari çıkarları için  gerekli altyapıyı sağlama aracı olarak hazırlandığını ortaya koymaktadır. Rapor, İsrail’in Dünyanın  birçok ülkesinde infial uyandıran soykırım ,işgal ve sürgün uygulamalarını ikinci plana atarak Filistin’de  “siyasi bir çözüm olmazsa bile “ hızlı kazançlı projeler olabileceğinden söz etmektedir. Filistin’de öncelikle siyasi çözümü gözardı eden bir  anlayışın Filistin Devleti’nin evrimini ve Filistinlilerin günlük yaşamlarını iyileştirmeye yönelik çözümleri kapsayan bir rapor hazırlaması gerçekçi değildir. Filistin Devleti fikrini gömme açıklamaları yapan İsrail’li bakanlar, Gazze’nin tam işgali kararı, Batı Şeria’nın İlhakı gibi girişimler sürerken hazırlanan bu rapor ile ABD ‘nin Filistin konusundaki pozisyonunun ne olacağı açıklanmaya çalışılmıştır. ABD, Filistin’in parçalanmaya çalışılan geleceği konusunda İsrail’in kanlı yol haritasına  uygulama planları hazırlamaktadır.  Diğer taraftan bu rapor  onyıllardır baskı ve zulüm altında vatanlarını savunan Filistinlilerin  ekonomik kalkınma ve refah vaadi ile dirençlerini kırmaya yönelik bir psikolojik harekat aracıdır. Vatanlarında kalmalarına izin verilecek  bazı Filistinlilere bölgenin kalkınması için yardıma hazır oldukları ,bölgenin kısa zaman içinde kalkınabileceği  imajı verilmektedir.

Sonuç olarak; gün geçtikçe İsrail’in  ,Yeni Filistin ve  Yeni  Ortadoğu’nun siyasi  dizaynına yönelik  yol haritası daha da açıklık kazanmaktadır. Bu yol haritasına mali, askeri ve Mekansal Vizyon Planı açısından tam destek ABD’den gelmektedir. İsrail’in Suriye’nin yeni siyasal yapılanmasına yönelik ilgisi de dikkate alındığında bölgede yaşanacak gelişmeler önümüzdeki dönemde  Türkiye’yi de doğrudan ilgilendirecektir. Filistinlilerin kendi topraklarında yaşama hakkının yanısıra bölgenin jeopolitiğine  ve hidropolitiğine yönelik hızlı değişmeler konusunda da hazırlıklı olunmalıdır.

Kaynak:  

Shelly Culbertson ,C. Ross Anthony , Kobı Ruthenberg ,Robert Lane , Shıreen Shelleh (2025) A Spatial Vision for Palestine. A Long Term Plan That Can Begin Now.   Published by the RAND Corporation, Santa Monica, Calif.

 

 

Yorumlarınızı Bizimle Paylaşın

Sadece üyelerimiz yorum yapabilir, hemen ücretsiz üye olmak için Tıklayın

(E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır)
Yorumu Gönder
Henüz Yorum Yapılmamış