ÜLKEDE SU BARIŞI DÜNYADA SU BARIŞI 

Genel

Su kalitesi ve gıda güvenliği

Su kalitesi ve gıda güvenliği

Su, tarım, beslenme ve daha geniş insan sağlığı konularında kritik bir faktördür ve bunların hepsi Tek Su Tek Sağlık yaklaşımı tarafından ele alınır. IWRM yaklaşımının şemsiyesi altında su ekosistemleri tarafından yeterli su yönetimi ve yeniden kullanım uygulamaları, su verimliliği ve temel hizmetlerin korunması. Su azalan bir kaynaktır ve tüm gıda üreticileri ve işleyicileri güvenli su kaynaklarına erişemez. Çevre ayrıca insan faaliyetlerinden en çok etkilenendir: patojenlerin yanı sıra, insan ve hayvan sağlığı sektörlerinde kullanımdan kaynaklanan antimikrobiyal kalıntılar ve suyumuza, toprağımıza ve arazimize karışan diğer tüm kirleticiler vardır. Antimikrobiyal dirençli bakteriler bu ortamda ve çevrede ve insan atık akışlarında, çiftliklerde, deniz ürünlerinde ve bitki kökenli ürünlerde bulunabilir. Uygun şekilde yönetilmezse, yoğun hayvancılık üretimi ve su ürünleri yetiştirme sistemlerinden kaynaklanan atık su ve gübre, tarımsal gıda üretim sistemlerinde uygulama öncesinde akış veya uygun atık arıtımının olmaması yoluyla mikroorganizmaların ve antimikrobiyal dirençli bileşiklerin kaynağı olabilir.

Tarım ve su ürünleri yetiştiriciliğinde kullanılan su kaynaklarının su kalitesi ile gıda güvenliği arasındaki bağlantıları anlamak, küresel olarak gıda kaynaklı hastalıkları başarıyla önlemeye yönelik önemli bir hedeftir. Ancak, gıda üretimi sırasında gıda ürünlerinin mikrobiyolojik kontaminasyonunu azaltabilen veya önleyebilen tarımsal uygulamalar, gıda taşımacılığı, işlenmesi ve pazarlamasıyla ilgili olanlardan daha az ilgi görmüştür. Taze organik gübrenin yayılması veya akması gibi güvenli olmayan tarımsal uygulamalar, patojenlerin çevresel yüküne katkıda bulunur. Suyla ilgili gıda kaynaklı mikrobiyolojik kontaminasyonun sayısız yolu düşünüldüğünde, gıda güvenliği çabalarındaki kısıtlamalar mevcut gıda güvenliği gözetim sistemlerinin verimliliğini sınırlayabilir.

Patojenlerin su yoluyla tarım alanlarından çevreye nasıl taşındığının daha iyi anlaşılması, gıda güvenliğinin maliyet etkin yönetimine yönelik rehberlik geliştirmek ve kanıta dayalı politika yapımını desteklemek için önemlidir. Güçlü arazi ve su kalitesi yönetimi kılavuzları ve politika çerçevelerine ihtiyaç vardır. Etkili hayvan ve insan atığı, atık su yönetimi ve tarımsal su kalitesi yönetimi stratejileri; örnekleme dahil olmak üzere çevresel gözetim ve izlemedeki kritik araştırma boşluklarını doldurmak; ve gıda kaynaklı kontaminasyonu bir araç olarak suyla sınırlamak için en iyi yönetim uygulamalarının geliştirilmesi ve uygulanması tarım ve su ürünleri yetiştiriciliğinde yüksek bir öncelik olmalıdır.

Dünya nüfusunun yarısından fazlası artık kentsel alanlarda yaşıyor ve geleneksel gıda pazarları milyonlarca insan için uygun fiyatlı gıdanın önemli kaynakları. Ancak aynı zamanda bu tür pazarlar kolera, SARS ve kuş gribi gibi büyük hastalık salgınlarıyla ilişkilendirilmiştir. Gıda pazarları büyük ölçüde farklılık gösterir, ancak hepsi güvenli ve besleyici gıda sağlamalıdır ve kirli su bir risk faktörü olabilir.

Su sınır tanımaz ve yaşamın her alanına dokunur; ekinleri sulamaktan ve hayvancılıktan gıda işleme, hazırlama ve tüketime kadar, su çiftlikten sofraya kadar gıda zincirinin her aşamasında bulunabilir. Üretimden tüketime kadar, su kalitesi gıda zinciri boyunca güvenli ve besleyici gıdayı garantilemek için en önemli faktörlerden biridir. Su, gıda üretimi, hayvan sağlığı, halk sağlığı ve çevrede merkezi ve bağlayıcı bir rol oynar ve su kalitesi ile gıda güvenliği arasındaki bağlantılar tanınmalı ve çiftlikten sofraya süreklilik boyunca gıda güvenliğini iyileştirmek için yönetilmelidir.

Önlem almak tedavi etmekten daha iyidir. Üretimden tüketime kadar yüksek kaliteli ve amaca uygun suya erişim, güvenli gıda tedarikini sağlamak için zorunludur. Ek olarak, tatlı su kaynakları azalırken gıda talebi artarken, geri kazanılmış atık su gibi geleneksel olmayan su kaynakları alternatif su kaynakları olarak giderek daha fazla kullanılmaktadır. Ancak, hastalık salgınlarının olasılığını azaltmak ve azalan su kaynakları karşısında güvenli gıda tedarikini sağlamak için su kalitesi ve yönetimi, halk sağlığı ve gıda güvenliği ve hijyeni ortak politikalara ve çok sektörlü yaklaşımlara entegre edilmelidir. Bu tür yaklaşımlar, amaca uygun su kullanımı yönergeleri ve standartları, uygun atık (atık su ve gübre) arıtma uygulamaları ve üretim tarafından arıtılmış atık su ve gübre/biyolojik katıların güvenli şekilde yeniden kullanımı için yönergelere uyulmasını içerir. Gıda tedarik ve elleçleme açısından, Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktası (HACCP) prensiplerine dayalı Gıda Güvenliği Yönetim Sistemleri (FSMS), iyi hijyen uygulamaları, temizlik ve sanitasyon, işleme alanlarının imar edilmesi, tedarikçi kontrolü, depolama, dağıtım ve taşıma, personel hijyeni ve işe uygunluk gibi ön koşul programlarıyla desteklenen gıda güvenliği risklerini yönetmek ve gıda kontaminasyonunu önlemek için yerinde olmalıdır. FAO Codex Genel Gıda Hijyeni Prensipleri, gıda kontaminasyonunun önlenmesi için gıda işleme, üretim ve pazarlama zincirinin her aşamasında temel hijyen kontrollerini uygulamak için sağlam bir temel oluşturur. 

Su, hem insan ve hayvan kaynaklarından gelen mikrobiyolojik kirleticilerin (örneğin patojenler) hem de çevreden gelen kimyasal kirleticilerin (örneğin ağır metaller) gıda zincirine taşınması için önemli bir araç olabilir. Gıda zinciri boyunca suyun gerekliliği ve çoklu kullanımı nedeniyle, hem mikrobiyolojik hem de kimyasal kirleticilerin kalitesiz su yoluyla taşınması, gıda zincirinin her aşamasında gıda güvenliğini olumsuz etkileyebilir. 

Uygun şekilde yönetilmezse, tarımsal faaliyetler mikrobiyolojik ve kimyasal kirleticilerin çevreye taşınmasına da katkıda bulunur ve su kalitesini olumsuz etkiler. Kimyasalların, atıkların ve patojenlerin (örneğin gübre yayma) akışı yoluyla, yetersiz arazi ve su yönetimi uygulamaları çevrenin ve çevredeki su havzalarının kirlenmesini kolaylaştırabilir ve hem aşağı akıştaki hem de kaynaktaki kullanıcıları olumsuz etkileyebilir. Hayvan ve su ürünleri üretim sistemlerinden gelen atıkları (atık su ve gübre) yeniden kullanılmak veya bertaraf edilmek üzere güvenli hale getirmek için uygun şekilde yönetmek için çeşitli seçenekler vardır. Bu seçeneklerden bazıları çiftçilere fayda bile sağlayabilir, örneğin atıktan biyogaz üretmek veya tarımsal faaliyetlerde suyun yeniden kullanılmasına izin vermek .

Su, hem insan ve hayvan kaynaklarından gelen mikrobiyolojik kirleticilerin (örneğin patojenler) hem de çevreden gelen kimyasal kirleticilerin (örneğin ağır metaller) gıda zincirine taşınması için önemli bir araç olabilir. Gıda zinciri boyunca suyun gerekliliği ve çoklu kullanımı nedeniyle, hem mikrobiyolojik hem de kimyasal kirleticilerin kalitesiz su yoluyla taşınması, gıda zincirinin her aşamasında gıda güvenliğini olumsuz etkileyebilir.

Uygun şekilde yönetilmezse, tarımsal faaliyetler mikrobiyolojik ve kimyasal kirleticilerin çevreye taşınmasına da katkıda bulunur ve su kalitesini olumsuz etkiler. Kimyasalların, atıkların ve patojenlerin (örneğin gübre yayma) akışı yoluyla, yetersiz arazi ve su yönetimi uygulamaları çevrenin ve çevredeki su havzalarının kirlenmesini kolaylaştırabilir ve hem aşağı akıştaki hem de kaynaktaki kullanıcıları olumsuz etkileyebilir. Hayvan ve su ürünleri üretim sistemlerinden gelen atıkları (atık su ve gübre) yeniden kullanılmak veya bertaraf edilmek üzere güvenli hale getirmek için uygun şekilde yönetmek için çeşitli seçenekler vardır  . Bu seçeneklerden bazıları çiftçilere fayda bile sağlayabilir, örneğin atıktan biyogaz üretmek veya tarımsal faaliyetlerde suyun yeniden kullanılmasına izin vermek.

 

Su ve gıda üretimi

Su kalitesi, gıda üretimi sırasında gıda kaynaklı kontaminasyonu önlemek için hayati önem taşıyan bir hasat öncesi faktördür. Örneğin, sulama suyu kalitesi gıda güvenliğini ve sağlığını etkileyebilir ve hastalık salgınlarıyla bağlantılı ürünlerdeki olası bir mikrobiyolojik kontaminant kaynağı olarak tanımlanmıştır. COVID-19, tarımsal üretim için sürdürülebilir arazi ve su yönetimi yoluyla sudaki kirleticilere karşı önleyici tedbirlerin benimsenmesini, gıda kaynaklı kontaminasyona kaynakta yanıt vermek yerine önlemeye odaklanmanın anahtarı olarak vurgulamıştır. 

Su ve gıda işleme

Hasat sonrası dönemde, birincil üretim sırasında uygulanan iyi uygulamalar ve önleyici tedbirler, gıda işleme sırasında iyi uygulamalarla takip edilmezse geri alınabilir. Gıda ve gıda işleme ekipmanlarının yıkanması ve temizlenmesi için kullanılan düşük kaliteli su, mikrobiyolojik ve kimyasal kirleticiler getirebilir ve gıda güvenliği üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir.

Piyasalar

Su mikrobiyolojik kirleticileri kolayca taşıyabildiğinden, pazarlarda güvenli, temiz suya ve uygun atık yönetimi uygulamalarına erişim, patojenlerin çevre, gıdalar ve insanlar arasında yayılmasını azaltmak için hayati önem taşır. Pazarlardaki gıda güvenliği, yalnızca pazarlarda temiz ve güvenli su sağlanmasıyla değil, aynı zamanda tedarik edilen gıdanın, su kalitesini önemli bir hasat öncesi faktör olarak hesaba katmak için sürdürülebilir arazi ve su yönetimi uygulamaları uygulayan çiftlikler gibi güvenli ve güvenilir kaynaklardan gelmesini sağlayarak bütünsel bir yaklaşımla büyük ölçüde güçlendirilebilir. Uygun sanitasyon ve hijyen ve yeterli atık yönetimi için uygun su, pazarlarda ve sokak satıcısı ortamlarında gıda ürünlerinin satışı sırasında gıdayı kontaminasyondan korumak için hayati önem taşıyan bileşenlerdir.

 

Mezbahalar

Mezbahalarda et işleme genellikle yüksek seviyelerde patojenler, dışkı bakterileri, antimikrobiyal bileşikler ve bunların metabolitleri, yağ ve gres, toplam askıda katılar, fosfor, azot ve oksijen gerektiren maddeler (dışkı, kan, idrar ve yağ gibi) içeren atık su üretir. Mezbahalarda yetersiz veya çoğu durumda hiç atık su arıtma tesisi olmadığında, su akışlarında ve çevredeki ortamda büyük miktarda kirlilik yaratırlar. Bu tür işlemlerden kaynaklanan ve çevreye akmasına izin verilen sıvılar, kırsal kesimdeki mezbahalardan arıtılmamış atıkların dökülmesi gibi son derece kirleticidir ve su yollarını bakteri yüklü halk sağlığı tehlikelerine dönüştürür. Arıtılmamış mezbaha atık suları ayrıca su yollarına besin yükünü artırarak aşırı yosun büyümesine ve su canlılarını boğan düşük oksijenli ölü bölgeler oluşturabilir.

Büyük mezbahalar için, yeterli atık su arıtımı için mekanize ve pompalama elemanlarına sahip aerobik biyolojik arıtma tesislerine ihtiyaç vardır. Ancak küçük ila orta ölçekli mezbahalarda atık su arıtımı zor bir konudur ve çevre kirliliğine büyük katkıda bulunur. Yüksek verimli, kombine mekanik ve biyolojik arıtma tesisleri, ilk yatırım ve günlük işletme açısından çok maliyetli oldukları için bu tür birçok mezbahanın erişemeyeceği bir konumdadır. Soruna bir çözüm, mezbaha atık su arıtımı için biyogaz sindiricilerin tanıtılmasıdır. Biyogaz sindiriciler nispeten ucuzdur ve çok az bakım gerektirir ve enerji üretimi (mezbahada enerji gereksinimleri için kullanılacak gaz) ve katı kalıntılardan gübre gibi ek avantajlar sunarken aynı zamanda çevredeki ortamı ve su kaynaklarını korur.

Fırsatlar

Çiftçilikten çevreye ulaşan mikrobiyolojik ve kimyasal kirleticileri azaltmak/durdurmak için mevcut eylemlerin çoğu, tarımsal kimyasalların ve antimikrobiyallerin sorumlu ve ihtiyatlı kullanımına odaklanmıştır. Bu önlemler başarıyla uygulansa bile, bazı mikrobiyolojik ve kimyasal kirleticiler, ihtiyatlı uygulama sonrasında bitki üretiminde, dışkıda ve su ürünleri yetiştirme sistemlerinde bulunmaları nedeniyle su kaynaklarına ve çevreye ulaşacaktır. 

FAO, atıkların güvenli bir şekilde arıtılması, su kalitesinin ve gıda güvenliğinin korunması için yönetim seçenekleri sunarken, aynı zamanda çiftçilere atıklardan su, enerji ve besin maddelerinin daha fazla kaynak geri kazanımı gibi ek faydalar da sağlar: 

  • Tarımsal su temini, sanitasyon ve hijyen (AgriWASH): Kişisel uygulamalar kümesi olarak iyi sanitasyon ve hijyen, iyi sağlığa katkıda bulunur. Tarımda, tarımsal çiftlik hijyeninin merkezinde, temiz ve güvenli suya ve atıklarının toplanması ve etkili arıtma mekanizmalarına erişmesi gereken çiftçiler, çiftlik işçileri ve diğer gıda işletmecileri yer alır. Ek olarak, gıda üretim sistemlerinde tarımsal kimyasallar ve antimikrobiyaller ihtiyatlı ve sorumlu bir şekilde kullanılsa bile, hayvan ve su ürünleri yetiştiriciliği atık yönetimi ve arıtımı, iyi hayvan ve su ürünleri yetiştiriciliği AgriWASH uygulamalarının önemli bir parçası olarak patojenlerde büyük bir azalma ve atık su sistemlerinde antimikrobiyallerin kalıcılığını hedefleyerek düşünülmelidir.
  • Atık su arıtımı: Hayvancılık faaliyetlerinde ve su ürünleri yetiştirme sistemlerinde üretilen atık suyu tekrar kullanmadan veya bertaraf etmeden önce toplayın ve arıtın. Atık suyun uygun şekilde yönetilmesi, bireysel çiftliklerde mikrobiyolojik ve kimyasal kirleticilerin yayılmasını önleyerek çiftçilere ve topluluklara ikili faydalar sunar ve tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan yakındaki su kaynaklarının kirlenmesini azaltırken aynı zamanda değerli bir kaynak yaratır. Arıtılmış atık suyun ve amaca uygun suyun güvenli bir şekilde uygulanmasına yönelik kılavuzlar, çiftçilerin gıda güvenliğini korurken belirli faaliyet için doğru kalitede su kullanarak kaynak kullanım verimliliğini artırmalarına olanak tanır. 
  • Gübre işleme: Karasal hayvan gübresinin toplanmasından, depolanması ve işlenmesinden uygulamaya (bitkiler ve su ürünleri yetiştiriciliği) kadar işlenmesini optimize etmek için entegre gübre yönetimini uygulayın. Bu işlem sayesinde patojenlerin hayatta kalmasını ve antimikrobiyallerin kalıcılığını azaltmak ve bölgeye özgü koşullar altında besin kayıplarını büyük ölçüde önlemek mümkündür. İyileştirilmiş gübre işleme uygulamaları ve gübre işleme tesisleri için ulusal standartlar geliştirmek ve uygulamak, ekosistem hizmetlerini koruyacak ve hem yukarı hem de aşağı akış kullanıcıları için su kalitesini koruyacaktır.
  • Biyoenerji: Biyogaz sindiriciler, aşırı derecede kirlenmiş mezbaha atıklarının ve atıklarının ucuz, bakımı kolay ve etkili bir şekilde arıtılmasını sağlar. Enerji ve gübre üretirken, biyogaz sindiriciler küçük-orta ölçekli mezbahaların uygun atık yönetimini sağlar, tüm kullanıcılar için yakındaki su havzalarının su kalitesini korur ve mikrobiyolojik ve kimyasal kirleticilerin çevreye girmesini önler. FAO bu teknolojiyi desteklemiş ve gelişmiş enerji güvenliği ve erişimi için mezbahalarla bağlantılı olarak bazı prototip biyogaz sindiricilerin yapımını başlatmıştır.
  • Biyogüvenlik: Atık sular bitki sulama ve su ürünleri yetiştiriciliğinde kullanıldığında çoklu bariyer kavramı benimsenmelidir. Bariyer sayısı (bir ila üç), atık su arıtma seviyesine ve bitkinin doğasına ve amaçlanan kullanımına (örneğin çiğ, pişmiş veya hayvan yemi, lif üretimi için yenilmesi) bağlıdır.
  • İzleme ve gözetim: Matematiksel modeller, gerçek hayatta ne olduğunu tanımlamak ve tahmin etmek için işlevler ve ilişkiler kullanarak gerçek yaşam durumlarını temsil edebilir. Metagenomik gibi yenilikçi teknikler aracılığıyla hasat öncesi bir faktör olarak su kalitesi hakkında toplanan veriler, hidrolojik bir birim içindeki sıcak noktaları belirlemek için hidrolojik modellemeye değerli girdiler olacaktır. Bu tür bir yaklaşım, hükümet kurumlarının, politika yapıcıların ve düzenleyicilerin mevcut kaynaklarını belirli alanlara (sıcak noktalara) hedeflemelerine yardımcı olabilir ve bu da hastalık salgınlarıyla bağlantılı tarımsal ürünlerdeki olası patojen çevresel kaynaklarını proaktif bir şekilde yönetmelerini sağlar.
  • Gıda işletmeleri için gıda güvenliğine ilişkin rehberlik : Gıda zinciri boyunca gıda hareketinin sürdürülmesi, tüm paydaşların katkıda bulunması gereken temel bir işlev olduğundan, FAO ve WHO,  COVID-19 sırasında gıda işletmeleri için rehberlik üretti  . Gıda tedarik zincirlerinin işlevsel tutulması, gıdanın güvenliği ve bulunabilirliğine olan güveni ve tüketici inancını sürdürmek için de gereklidir. Mevcut COVID-19 salgını, endüstrinin gıda işçilerini hastalığa yakalanmaktan korumak, patojenlere maruz kalmayı veya bulaşmayı önlemek ve gıda tedarikinde kesintileri önlemek için gıda hijyeni ve sanitasyon uygulamalarını güçlendirmek için önlemlere uymasını sağlama ihtiyacını vurguladı ve vurguladı. 
 

Su, gezegenimizdeki her türlü yaşamda hayati bir rol oynar. Sağlıklı yaşamlar, özünde güvenli suyla ilişkilidir. Su, gıda üretimi, içme, ev veya eğlence amaçlı kullanılsın, her zaman insanların sağlığı üzerinde kritik bir etkiye sahiptir. Kötü su kalitesi, ishal, kolera, dizanteri, tifo ve gine solucanı enfeksiyonu gibi kişiden kişiye veya hayvandan kişiye hastalıkların bulaşma mekanizması olarak işlev görür.  

 

Su kirletici kaynaklarının kötü yönetimi hala dünya çapında milyonlarca insanı biyolojik ve kimyasal tehditlere maruz bırakıyor. Tarımsal, endüstriyel, ticari ve kentsel atıklar, düzgün yönetilmezlerse alıcı sulara kolayca yıkanabilir. Hasat öncesi işlemlerden (yani sulama, gübre yayma) gıda ürünlerinin satışına kadar gıda zinciri boyunca, kirlenmiş suyun kullanılması için çeşitli fırsatlar vardır. Su kirliliği kaynaklarının düzgün bir şekilde yönetilmesi ve iyi su kalitesinin korunması yalnızca halk sağlığını desteklemekle kalmaz, aynı zamanda sıklıkla sosyoekonomik kalkınmayı ve refahı da teşvik eder.

Daha fazla bilgi için lütfen iletişime geçiniz: 

kara-su@fao.org

Yorumlarınızı Bizimle Paylaşın

Sadece üyelerimiz yorum yapabilir, hemen ücretsiz üye olmak için Tıklayın

(E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır)
Yorumu Gönder
Henüz Yorum Yapılmamış