ÜLKEDE SU BARIŞI DÜNYADA SU BARIŞI 

Su,Enerji,Çevre ve Gıda Güvencesi

Küreselleşme ve Kentler

KÜRESELLEŞME KOŞULLARINDA

KENTSEL DİNAMİKLERİN GELİŞİMİ*

 

Hasan Hüseyin DOĞAN**

         

Öz

 

Toplumların ekonomik, siyasal ve kültürel yaşamına damgasını vuran “küreselleşme” 20. yüzyılın son çeyreğinde sıklıkla kullanılan bir kavram haline gelmiştir. Böyle olmasına karşın toplumların küreselleşme ile karşılaşmaları ve tanışmaları çok eskilere dayanmaktadır. Yeni bir sözcük olarak dünya kamuoyunda kullanılan küreselleşme, bundan yaklaşık beş yüz yıl önce bugünkü gibi adı “küreselleşme ” olmasa da Avrupa sömürgecilik dönemiyle birlikte başlamıştır. Batı sömürgeciliği üç tarihsel dalga halinde gelişmiştir. Birinci dalga 1490’lardadır ki “merkantilizm” ile tanışmadır. Bu dalga sömürgecilikle sonuçlanmıştır. İkinci tarihsel dalga 1890’lardadır; emperyalizmle sonuçlanan bu dalga, sanayi devriminin yarattığı olanaklardan yararlanmıştır. Üçüncü dalga ise 1970’lerde çokuluslu şirketlerin doğması, 1980’lerde iletişim devriminin gelişmesi ve 1990’larda SSCB’nin çökmesi sonucu Batının rakibinin kalmaması gibi bir süreçle “Globalleşme” denilen olguyla tanımlanmıştır. Kapitalizmin tüm bu aşamalarında kentler önemli işlevler üstlenmişlerdir.

Yeryüzü, Roma Kulübü’nün 1972’de yayımladığı “Büyümenin Sınırları” adlı yazanağında tahmin edildiğinden çok daha hızlı bir kentleşme özelliği göstermiştir. Dünya genelinde 1950’lerde nüfusu bir milyondan çok 86 kent varken bugün bu sayı 400 kente ulaşmıştır. Kentler, 1950’lerden beri, küresel nüfus patlamasından yaklaşık üçte ikilik bir pay almıştır.

Bugün kentleşme, kalkınmakta olan ülkelerin çekimine daha çok kapıldıkları küresel bir süreç haline gelmiştir. Küreselleşmenin kentler üzerindeki etkisi hesaplanmayacak boyutlarda olmuştur. Bu olgu, yani küreselleşme nasıl ki ülkeleri birbirine daha bağımlı hale getirdiyse aynı biçimde kentleri de bir birine bağımlı hale getirmiştir. Kimi kentler özel olarak özgünleştirilerek ulusal sınırların ötesine geçecek biçimde bağlantılar kurmaya özendirilmiştir. Öyle ki küreselleşme, kentleri küresel ekonomi ağındaki yaşamsal bağlantı noktaları haline getirmektedir. Küresel dünya hızla değişirken etkileşim de giderek hızlanmıştır.

Küreselleşme, yoksulluğun ortadan kalkmadığı, yalnız para ve malların serbestçe dolaşabildiği, tüm bireylerin dünyanın her bölgesinde özgürce dolaşamadığı bir düzendir. Bu düzenin aktörleri ve figüranları bellidir. Uluslararası şirketlerin ve bankalarında dâhil olduğu ulusötesi piyasa güçlerinin, özellikle Uluslararası Para Fonu, Dünya Ticaret Örgütü ve Dünya Bankası’nın yönlendirdiği bir toplumsal düzen olan küreselleşmenin kentler üzerinde önemli etkisi vardır.

Küreselleşmenin kimi zengin ülkeleri ve zengin kişileri daha zenginleştirecek, yoksulları daha yoksullaştıracak bir süreç olduğunu savunan bu bildirinin temel savı, dünya ölçeğinde faaliyet gösteren ve küresel ekonomiyi yöneten ulusaşırı şirketlerin kendi çıkarlarını sürdürmek adına dünya kentleri yaratarak karlarını en çokladıkları ve bu tutumlarını bugün olduğu gibi yarın da sürdürecekleridir.

 

Anahtar Kavramlar: Küreselleşme, Kapitalizm, Kentleşme, Dünya Kenti, Çok Uluslu Şirketler.

 

The Evolution of Urban Dynamics under Globalization

 

Abstract

 

The globalization which influences the economic, political, social, and cultural aspects of the societies, has been a concept used so often in the last quarter of the 20th Century. Even so, the encounter and introduction of the globalization of the societies  has  started in the old ages, namely,  during  the colonization of Western Europe  500 years ago but the new  Western colonization has been redefined  globalization due  elimination of rival Soviet Union who  collapsed 1980’s.

 

The towns has been functioning so many tasks during all of these phases. The effects of globalization created interdependence of the states as well as the towns. For this reason some made distance from others towns were encouraged to link to the towns beyond the national borders.

 

The globalization is a system where poverty is not eliminated and the travelling of everybody is not free of charge in every part of the world, but only the money and goods can be exchanged freely. The actors are of the system are definite: These are the main IMF, The World Trade Organization and the World Bank, including international firms.

 

The main defense of this paper is to state that the international firms which function throughout the world will maximize their profit now and later   by creating world towns and this will make the rich states and rich people will get richer but the poor countries and poor people will get poorer.

 

Keywords: Globalization, Capitalism, Urbanization, Metropolis, Multinational Companies.

 

Makalenin tümü için lütfen tıklayınız

/uploads/editor/images/K%C3%BCreselle%C5%9Fme%20Ko%C5%9Fullar%C4%B1nda%20Kentsel%20Dinamiklerin%20Geli%C5%9Fimi%20Hasan%20H%C3%BCseyin%20Do%C4%9Fan%20.pdf

 

 

* Bu makale 2009 yılında Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinin ev sahipliğinde düzenlenen 7. Kamu Yönetimi Forumunda (KAYFOR) sunulan bildirinin gözden geçirilmiş ve genişletilmiş halidir.

** Yrd.Doç.Dr., Hitit Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü öğretim üyesi (huseyindogan@hitit.edu.tr).

Yorumlarınızı Bizimle Paylaşın

Sadece üyelerimiz yorum yapabilir, hemen ücretsiz üye olmak için Tıklayın

(E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır)
Yorumu Gönder
Henüz Yorum Yapılmamış