ÜLKEDE SU BARIŞI DÜNYADA SU BARIŞI 

Genel

Sulama Suyu  Kullanımı Hizmet Bedeli Tarifeleri Nasıl Belirleniyor ?

 

Dursun Yıldız

Su Politikaları Uzmanı

23 04 2022

DSİ’ce İşletilen Sulama Tesislerinde Su Kullanım Hizmet Bedeli Tarifeleri

DSİ’ce işletilen sulama tesislerinde işletme ve bakım ücreti olarak uygulanan su kullanım hizmet bedeli tarifeleri, 6200 sayılı Kanun’un 26, 28 ve 29 uncu maddeleri uyarınca hazırlanmakta ve Cumhurbaşkanı makamının onayından sonra Resmi Gazete’de ilan edilerek yürürlüğe girmektedir.

6200 sayılı kanunun 26. ve 28. maddeleri; ücret tarifelerinin, bir yıl önce yapılan masrafların tamamını faydalananlardan alacak şekilde düzenlenmesini hükme bağlamıştır. Diğer taraftan, aynı kanunun 29. maddesi Cumhurbaşkanlık makamına ücret tarifelerinde indirim yapma yetkisini vermiştir.

DSİ tarafından işletilen sulama tesislerinde ücret tarifeleri; bir yıl önce DSİ’ce yapılan işletme ve bakım giderlerine, tarifenin uygulanacağı yılda sulanacağı öngörülen alanlarda yetiştirilecek bitki çeşidine, sulanacak alanlara ve bitki su ihtiyacına bağlı olarak hazırlanmaktadır. Hazırlanan tarife, bitki çeşitlerine göre değişen alan bazlı tarife ile hacim bazlı (metreküp su ücreti) tarifedir. Çiftçilere verilen suyun ölçülebildiği sulama tesislerinde hacim esaslı tarife uygulanmaktadır. DSİ söz konusu tarifeyle, tesisleri işletmek için yaptığı toplam giderini kar etmeden tesislerden faydalananlardan geri almaktadır.

 Sulama Birliklerince İşletilen Sulama Tesislerinde Su Kullanım Hizmet Bedeli Tarifeleri

Sulama birliklerince işletilen sulama tesislerinde uygulanacak su kulanım hizmet bedeli tarifeleri 6172 sayılı “Sulama Birlikleri Kanunu’nda belirtildiği gibi belirlenmektedir.

Söz konusu Kanunun 2. maddesinin 1 inci fıkrasının (j) bendi ile 9. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, sulama birliği başkanınca yıllık su kullanım hizmet bedelinin, Bakan onayıyla belirlenen asgari su kullanım hizmet bedeli tarifesinden az olmamak üzere belirleneceği hükmü yer almaktadır.

 Bakan tarafından onaylanan asgari su kullanım hizmet bedelleri, DSİ Bölge Müdürlükleri ile sulama birliklerinin görüşleri de dikkate alınarak grup bazında hazırlanmaktadır. Birliklerce belirlenen su kullanım hizmet bedeli tarifeleri DSİ Bölge Müdürlüklerince kontrol edildikten sonra yürürlüğe girmektedir.

Sulama birlikleri gider ve gelirlerini denkleştirecek bir bütçeyi sağlamakla ve Bakan onayı ile yürürlüğe konulan su kullanım hizmet bedeli tarifelerinden daha düşük olmayan bir tarifeyi belirleyip uygulamakla yükümlüdür.

6200 ve 6172 sayılı Kanunların ilgili hükümlerinin, ücret tarifelerinin, yapılan masrafların tamamını faydalananlardan alacak şekilde düzenlenmesini öngörmesi sebebiyle, sulama birlikleri tarafından tarife belirlenirken herhangi bir kar gayesi güdülmemektedir. Sulama birliklerinin çiftçilerden tahsil etmek durumunda olduğu su kullanım hizmet bedeli dışında her yıl düzenli olarak aldıkları ilave bir gelirleri bulunmamaktadır.

Su kullanım hizmet bedeli tarifeleri gruplar bazında hazırlanmaktadır. Tarife gruplarının belirlenmesinde; sulamanın şekli (cazibe veya pompaj), tesisin bulunduğu yer (bölgesel olarak), tesisin gelişme durumu gibi sosyal ve ekonomik kriterler dikkate alınmaktadır. Hazırlanan tarifede, bitki çeşitlerine göre değişen alan bazlı tarife ile hacim bazlı (metreküp su ücreti) tarife bulunmaktadır. Alan bazlı tarifede belirtilen su kullanım hizmet bedelleri, bitkilerin su tüketimi ve üretim değerlerine göre farklılık göstermektedir. Suyun hacimsel olarak ölçülebildiği sulama şebekelerinde metreküp su ücreti uygulanabilmektedir. Ayrıca, sulama sayısı ve sulama süresine göre tarife uygulanan sulama tesisleri de bulunmaktadır.

Örneğin, 2021 yılında su kullanım hizmet bedeli alınacak olan ve sulama birliklerince işletilen sulama tesislerinin gruplara göre dağılımı aşağıdaki Tablo 1’de gösterilmiştir.

Tablo 7’den de görüldüğü gibi, su kullanım hizmet bedeli alınacak olan ve sulama birliklerince işletilen sulama tesisleri 5 farklı grupta toplanmıştır. Bu grupların 3’ü cazibe, 2’si ise pompaj gruplarından oluşmaktadır. Her grubun aynı ürün için ödeyeceği sulama ücreti farklıdır (Tablo 2,Tablo 3 ). Bu farklılıklar sulama tesisinin özelliklerinden kaynaklanmaktadır.

 

Tablo:3 Sulama Birliklerince 2022 Yılında Su Kullanım Hizmet Bedelinin Belirlenmesinde Eşik Değer Olarak Alınacak İşletme Ve Bakım Ücret Tarifeleri (2)

 DSİ Tarafından Geliştirilerek Sulama Birlikleri Dışındaki Su Kullanıcı Organizasyonlara Devredilen Sulama Tesislerinde Su Kullanım Hizmet Bedeli Tarifeleri

DSİ’ce inşa edilerek işletmeye açılmış sulama tesislerinden sulama birlikleri dışındaki su kullanıcı örgütlerine (sulama kooperatifleri, belediyeler, köy tüzel kişilikleri ve diğer organizasyonlar) devredilmiş sulama tesislerinde, tesisin işletme ve bakım işlerinin yürütülmesi ile ilgili bütün hususlar, devralan kuruluşun tüzüğü ve devir sözleşmesi ile düzenlenmekte olup, su kullanım hizmet bedeli tarifelerinin belirlenmesi ve uygulanması işlemleri de bu çerçevede su kullanıcı örgütlerinin aldıkları kararlar doğrultusunda yerine getirilmektedir. Devredilen sulama tesislerinde devralan kuruluşlarca belirlenen sulama ücret tarifeleri DSİ Bölge Müdürlüklerince kontrol edildikten sonra yürürlüğe girmektedir.

 Diğer Kurumlar Tarafından Geliştirilen Sulama Tesislerinde Su Kullanım Hizmet Bedeli Tarifeleri

DSİ dışındaki Tarım ve Orman Bakanlığı, Mülga Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Kalkınma Bakanlığı gibi diğer kurumlar tarafından geliştirilen ve sulama kooperatifi, belediye, köy tüzel kişiliği gibi su kullanıcı örgütlerine devredilen sulama tesislerinde, su kullanım hizmet bedeli tarifelerinin belirlenmesi ve uygulanması devralan kuruluşun tüzüğüne göre kendi yönetimleri tarafından yapılmaktadır. Bu örgütlerde, mali yılsonunda toplam gelirin toplam gidere eşit olmasını sağlamak amacıyla su kullanım hizmet bedelleri genellikle sulama sezonundan sonra belirlenmekte ve çeşitli yöntemler kullanılarak su kullanıcısına su kullanım hizmet bedelleri tahakkuk ettirilmektedir. Belediye ve İl Özel İdarelerinde su kullanım hizmet bedeli tarifeleri kendi meclislerinde alınan kararlara göre belirlenip uygulanmaktadır.

Ancak, özellikle köy tüzel kişilikleri gibi küçük sulama alanına sahip bazı su kullanıcı örgütlerinde su kullanım hizmet bedeli toplanmamaktadır. Bu örgütlerde suyun iletim, dağıtım ve onarımı tamamen su kullanıcılar tarafından yapılmaktadır.

Kaynaklar

(1) TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI 1. SU ŞURASI “TARIMSAL SULAMA GRUBU ÇALIŞMA BELGESİ” AĞUSTOS/2021  https://cdniys.tarimorman.gov.tr/api/File/GetFile/467/Sayfa/1497/1861/DosyaGaleri/tarimsal_sulama_grubu_calisma_belgesi.pdf Erişim 31 Mart 2022

(2) 2022 Yılında Sulama Birliklerince İşletilen Sulama Tesislerinde Asgari Değer Olarak Alınacak Su Kullanım Hizmet Bedeli Tarifeleri  https://cdniys.tarimorman.gov.tr/api/File/GetFile/425/Sayfa/738/1086/DosyaGaleri/2022yilisukullanimhizmetbedelitarifeleri.pdf

PDF VERSION  Please click on 

/uploads/editor/images/Sulama%20Suyu%20%20Kullan%C4%B1m%C4%B1%20Hizmet%20Bedeli%20Tarifeleri%20Nas%C4%B1l%20Belirleniyor%20.pdf

 

 

Yorumlarınızı Bizimle Paylaşın

Sadece üyelerimiz yorum yapabilir, hemen ücretsiz üye olmak için Tıklayın

(E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır)
Yorumu Gönder
Henüz Yorum Yapılmamış