ÜLKEDE SU BARIŞI DÜNYADA SU BARIŞI 

Genel

Beklenen İstanbul Depreminde Acil Su Temini Ve Sanitasyon İhtiyacı

Su Politikaları Derneği Başkanı dursunyildiz001@gmail.com Giriş Bilim insanlarının yaptığı açıklamalar,İstanbul depremin yaklaşmakta olduğunu ve hazırlıklar konusunda zamanın iyi kullanılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Depremin zamanı kesin olarak bilinmese de Afet Yönetimi, Risk Yönetimi ve Kriz Yönetimi için hazır olunması gereği bilinmektedir.Çünkü çeşitli ülkelerde meydana gelen büyük depremler sonrasında acil su temini ve sanitasyon hizmetlerindeki aksamaların ikinci bir felakete neden olduğu belirlenmiştir. Bu sorun Pakistan, Endenozya, Haiti, Mynamar,Japonya ve Nepal depremlerinden sonra yaşanmış ve çeşitli uluslararası yardım kuruluşlarının proje desteği ile sorunun felakete dönüşmesi engellenmiştir (Bkz. Kaynakça).Bu sorunlar beklenen İstanbul depremi sonrasında bu hizmetlerin hızlı ve sürekli bir şekilde verilebilmesinin önemini ortaya çıkartmıştır. Depremde Su ve Kanalizasyon Altyapı Tesisleri Hasarı Depremde su ve kanalizasyon altyapı tesisleri de büyük hasar görmektedir. Bu durum gerek deprem anından hemen sonra gerekse deprem sonrasi acil yardım döneminde gerekli müdahalelerin hızla yapılabilmesi için dikkate alınması gereken konulardan biridir (Kınacı 2000).Depremzedelerin önemli bir kısmı bir süre sağlıksız koşullarda evlerinin dışında yaşamak durumunda kalmakta, su sıkıntısı çekilmekte, sağlıksız ve kirli su kullanılması sonucu salgın hastalık tehlikesi baş göstermektedir. Bunun yanısıra atıksu toplama (kanalizasyon) sisteminin zarar görmesi ile de kirli sular çevreye rastgele yayılmakta, salgın hastalıklar baş göstermektedir.Depremden sonra ani su temini ve atıksu uzaklaştırma sorununa kısa sürede çözüm bulunamaması durumunda felaketin getirdiği yük daha da ağırlaşmakta, can kaybı artmaktadır (Kınacı 2000).Günümüzde afet sonrasında Acil Yardım ,Rehabilitasyon ve Yeniden yapım aşamalarının tümünde geçici ve kalıcı şekillerde su temini ve sanitasyon hizmetlerinin öncelikli olarak çözülmesi gerektiği belirtilmektedir. .(Limoncu 2004). 03 Beklenen Hasar Büyük TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası'nın hazırlayarak TBMM Deprem İnceleme ve Araştırma Komisyonu'na sunduğu"Türkiye’de Deprem Gerçeği Raporu" nda beklenen İstanbul depremindeki hasar ve kayıp tahminleri aşağıdaki şekilde yer almaktadır. "70 bin bina ağır ve 200 bin bina orta hasar alacak. 400 bin ailenin acil barınma ihtiyacı olacak. 160-200 bin yaralı insanın hastane ihtiyacı doğacak. 70-150 bin kişi hayatını kaybedecek. 300 bin bina yıkılacak” İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA) arasında imzalanan ve 2002 yılında tamamlanan “Afet Önleme Azaltma Temel Planı” çalışmasından elde edilen sonuçlar 2009 yılı sonunda "İstanbul’un Olası Deprem Kayıpları Tahminlerinin Güncellenmesi" işi ile yeniden analiz edilmiş ve aşağıdaki özet sonuçlara ulaşılmıştır:   0 Bu tabloya bakıldığında “Afetin Yönetimini” ortaya çıkacak “Krizin Yönetiminden” önce ele almamız öncelikle afetin yönetimi için hazırlık yapmamız gerektiği ortaya çıkmaktadır. Afet Yönetiminde Risk Yönetimi ve Kriz Yönetimi birbirini tamamlar ve en önemli noktası mevcut risklerin azaltılmasıdır. Deprem sırası ve sonrasında Acil Su temini ve sanitasyon hizmetleri de azaltılması gereken riskler arasında yer almakta olup bunun için gerekli hazırlıkların yapılması şarttır. İstanbul İçin Yapılan Çalışmalar ve Son Durum İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) 2002’de İstanbul Deprem Tehlike ve Riski Etüdünü, 2003’de İstanbul Deprem Master Planını ve 2011’de ise İstanbul Sismik Mikro-Bölgeleme çalışmaları yaptırmıştır. Bu araştırmalar, İstanbul’un jeolojik-jeofizik-jeoteknik bilgilerine dayanarak deprem tehlikesini, zemin hareketlerini, heyelan ve sıvılaşma durumunu ve tsunami tehlikesini ayrıntıları ile ortaya koymuştur. İstanbul Deprem Master Planı’nında 2003 yılındaki bina dağılımına göre, %90’a yakını konut olmak üzere, heyelan,sıvılaşma , tsunami tehditi altındaki alanlarda yaklaşık 70 000 yapı bulunduğu görülmektedir. Uzmanlar ise o zamanki yapı sayısına göre İstanbul yapı stoğunun %15’inin konum açısından yanlış yerde olduğunu ileri sürmektedir. (Eyidoğan 2015). 88 AFET PLANI’ndaki Acil Durum Su ve Yiyecek Arzı İstanbul için 2002 yılında tamamlanan “Afet Önleme Azaltma Temel Planı”nda içme suyu şebekesinde yaklaşık 1400 noktada ,kanalizasyon şebekesinde ise yaklaşık 1200 noktada hasar oluşması beklendiği yer almıştır.Aynı planda “Acil Durumda Taşınabilir Su ve Yiyecek Gereksiniminin nasıl karşılanacağı” konusu ise aşağıdaki gibi yer almıştır. İlk 3 günlük Acil Durum Operasyon Periyodunda acil durum yiyeceklerinin ve taşınabilir suyun, bağımsız olarak her evde, ilçe belediyesinde ve metropolitan belediyede oluşturulması önerilen “acil durum stok sistemiyle” tüm halka sağlanması önerilmiştir. 1 ila 3 hafta arasndaki Acil Durum Operasyon Periyodunda ise önerilen tüm acil durum yiyecek arz sisteminin, çadırkentlerdeki depremzedeler ile evsiz kalanlar ve altyapı hizmetlerinin olmadığı yerlerdeki ailelere, acil ulaşım ağının rehabilitasyonuna dayalı olarak işlemesi gerektiği belirtilmiştir. Bu çalışma kapsamında yapılan hesaba göre depremden sonraki ilk 3 gün 8,7 milyon kişiye “acil durum su ve yiyecek arzı” yapılması gerekecektir.Daha sonra 1-3 hafta içinde çadır kentelerde iskan edilmesi gerekecek depremzede sayısının ise 1 330 000 kişi olacağı tahmin edilmektedir.Bu nüfusun günlük minimum içme suyu ihtiyacı ve temizlik, tuvalet ihtiyacının yanısra yiyecek ihtiyacının da nasıl karşılanacağı konusunda Afet Planında çeşitli öneriler yer almaktadır; 111 Parklara sığınacak afetzedeler için yapılacak su tankları ve tuvaletler Bu alanda yaşanan deneyimler deprem sonrası kullanılmak üzere okul,spor salonu,hastane vb gibi yapıların bahçelerine su tankları,gıda depoları ve acil durum malzemelerinin stoklanmasının oldukça büyük yarar sağladığını ortaya koymaktadır. Bu durum İstanbul Afet Planında da “Acil Durum Stok Sistemi” şeklinde önerilmektedir. İstanbul depremi için Acil Durum Müdahale Önlemleri çalışmaları kapsamında Geçici acil durum taşınabilir su sistemi için tüm toplum tahliye alanlarında, çadır kentlerde /veya geçici iskan alanlarında, su arzının yapılacağı noktaların düzenlenmesi ve bu su arzının yapılacağı yerlerde tuvalet sisemlerinin sağlanması önerilmektedir. İstanbul içme suyu şebekesinin son on yıl içerisinde önemli bir bölümü yenilenmiştir., bununla birlikte daha önce yapılan çalışmada zemin durumu ve boru malzeme tipine göre hala risk taşıyan olası hasar görecek noktaların kısa sürede restorasyonu için gerekli olan malzemelerin uygun istasyonlarda depolanması önem taşımaktadır. 01 Sonuç ve Öneriler İstanbul’da afetin en az zararla atlatılmasını sağlamak için İstanbul Valiliği ve Büyükşehir Belediyesi kapsamlı çalışmalar başlatmıştır. AKOM tarafından, İstanbul Büyükșehir Belediyesi birimleri ve ilgili kurumlar arasında ișbirliği ile koordinasyonu sağlamak ve acil durum servislerinin kurulușlarını, görevlerini ve çalıșma esaslarını düzenlemek amacıyla Acil Eylem Planı hazırlanmıș olup bu plan kapsamında periyodik toplantılar düzenlenerek gerekli güncellemeler yapılmaktadır. Bu kapsamda 2010 yılında görevli tüm birimlerin plan ve kaynaklar konusundaki bilgileri 2 kez güncellenmiştir.(İBB 2010). İstanbul Valiliği bünyesinde oluşturulan İstanbul Proje Koordinasyon Birimi (İPKB) tarafından yürütülen "İstanbul Sismik Riskin Azaltılması ve Acil Durum Hazırlık Projesi (İSMEP)" ile , Acil Durum Hazırlık Kapasitesinin Arttırılması,Öncelikli Kamu Binaları için Sismik Riskin Azaltılması,İmar ve Yapı Mevzuatının Uygulanması amaçlanmıştır. Finansmanı kredi olarak sağlanmış olan bu Projenin 2018 yılında tamamlanması beklenmektedir. Deprem sonrasında su ve sanitasyon hizmetlerindeki sorunlar salgın hastalıkların yayılması gibi ikinci bir felakete neden olmaktadır.Bu nedenle beklenen İstanbul Depremine hazırlık çalışmaları kapsamında “Deprem Sonrası Acil Su Temini ve Sanitasyon Hizmetleri “ için sivil toplum kuruluşlarının da görev aldığı bir acil eylem planının hazırlanmasının ve bu planın belirli sürelerle güncellenmesinin yararlı olacağını düşünüyoruz.Su Politikaları Derneği olarak, bu eylem planının hazırlanmasına ,hazırsa güncellenmesine ve deprem sonrasında uygulanmasına katkıda bulunmak için hazır olduğumuzu belirtiyoruz. Not:Bu konuda derneğimizce hazırlanan rapora http://www.hidropolitikakademi.org/tr/beklenen-istanbul-depremi-sonrasinda-acil-su-temini-raporu.html adresinden ulaşılabilir. 00 Kaynakça JICA 2002 “ İstanbul Afet Önleme Azaltma Temel Planı .Son Rapor. Doküman V “Eylül 2002 Pacific Consultants International.OYO Corporation KINACI Cumali 2000 “DEPREM VE ÇEVRE” Su Kirlenmesi Kontrolü Dergisi Cilt 10 Sayı 1 sh. 5-8, 2000 http://www.skatmk.itu.edu.tr/e-Dergi/10(1)_5-8.htm ÖZATA,Ş.ve LİMONCU S.2014 “16. ve 20. yy. Arası İstanbul ve Yakın Çevresinde Meydana Gelen Deprem Sonrası Barınma Uygulamalarının İncelenmesi”. MEGARON 2014;9 Limoncu, S. (2004), ‘‘Türkiye’de Afet Sonrası Sürdürüle- bilir Sistem Yaklaşımı’’, Basılmamış Doktora Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi. Limoncu, S. Bayülgen, C. (2005), ‘‘Türkiye’de Afet Sonra- sı Yaşanan Barınma Sorunları’’, Megaron Dergisi, Sayı 1, s.21, 22, 24 JAPAN 2011.After Earthquake, Millions in Japan Without Water—Extent of Damage to Water Infrastructure Unknown. Kyodo, ReliefWeb, CARE Japan, Korea Times, U.S. Department of Defense 17 March 2011 HAITI 2010 “Humanitarian aid and water supply after the earthquakes”. https://arche-nova.org/en/relief-projects/humanitarian-aid-and-water-supply-after-earthquakes 2010. NEPAL 2015 “Earthquake devastation leads to acute water crisis in Nepal, toll over 4500”. http://www.indileak.com/earthquake-devastation-leads-to-acute-water-crisis-in-nepal-toll-over-4500/ 28 April 2015 INDONESIA , SUMATRA 2009 “ Emergency aid and clean water for earthquake victims” https://arche-nova.org/en/relief-projects/emergency-aid-and-clean-water-earthquake-victims MYANMAR 2011 “ Water and sanitary supplies after earthquake” https://arche-nova.org/en/relief-projects/water-and-sanitary-supplies-after-earthquake PAKISTAN, KASHMIR 2005 “Clean water after earthquake” https://arche-nova.org/en/relief-projects/clean-water-after-earthquake İBB 2010 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Faaliyet Raporu-Afet Yönetimi Eyidoğan Haluk 2015 'Deprem tehlike haritaları acilen yenilenmeli' http://www.gercekgundem.com/yurttan-haberler/151126/deprem-tehlike-haritalari-acilen-yenilenmeli. 29 Ağustos 2015. PAKISTAN, KASHMIR 2005 “Clean water after earthquake” https://arche-nova.org/en/relief-projects/clean-water-after-earthquake İBB 2010 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Faaliyet Raporu-Afet Yönetimi Eyidoğan Haluk  2015 'Deprem tehlike haritaları acilen yenilenmeli' http://www.gercekgundem.com/yurttan-haberler/151126/deprem-tehlike-haritalari-acilen-yenilenmeli. 29 Ağustos 2015.
Yorumlarınızı Bizimle Paylaşın

Sadece üyelerimiz yorum yapabilir, hemen ücretsiz üye olmak için Tıklayın

(E-Posta adresiniz yayınlanmayacaktır)
Yorumu Gönder
Henüz Yorum Yapılmamış